19 Kasım 2017 Pazar Saat:
23:40
01-08-2015
  

Niçin Müçtehide Taklit Etmeliyiz?

İçtihat; Kurân-ı Kerim ve Sünnet’in zahir ve nususundan hüküm çıkarmaya denir...

Facebook da Paylaş


 

İçtihat; Kurân-ı Kerim  ve Sünnet’in zahir ve nususundan hükümleri çıkarabilmeye denir. Peygamber Efendimiz (s.a.a) ve Masum İmamlar (a.s) zamanında içtihat bilinen ve uygulanan bir gerçektir.

Peygamber (s.a.a) sahabelerden bazılarını dini hükümleri insanlara öğretmeleri için değişik bölgelere ve şehirlere göndermiştir. Örneği; Mus’ab b. Umeyr ve Muaz b. Cebel dini tebliğ ve hükümleri öğretmek için başka şehirlere gönderilen sahabelerdendir. Peygamber (s.a.a) bu konu hakkında şöyle buyurmuştur: “İlimsiz fetva vermekten sakının ki melekler ilmi olmayıp da fetva verenleri lanetler. (1)

Bu da Peygamber Efendimiz (s.a.a) zamanında taklidin olduğunu göstermektedir. Daha sonraki dönemlerde Fakih’e müracaat ve ona taklit etmek Masum İmamlar (a.s) zamanında da devam etmiştir.

İmam Sadık ve İmam Bakır (a.s) döneminde ise Ehlibeyt (a.s) mektebinde kendisini yetiştirip halk tarafından taklit edilen fakih ve müçtehitlerin sayısı artmıştır. Öyle ki İmam Sadık’ın (a.s) dersine katılan öğrencilerin sayısı dört bini buluyordu.  İmam Muhammed Bakır (a.s) Aban b. Tağlib'e şöyle buyurdu:

"Mescitte otur ve insanlara fetva ver. Şialarımın arasında senin gibi insanların olması beni sevindiriyor." (2)

Şuayb, İmam Sadık’ın (a.s) yaranlarındandır. Birgün imama (a.s) şöyle arz etti:

"Bazı zamanlar bir takım dini sorularımız oluyor, bunları kimden soralım ve kimin sözünü kabul edelim?"

İmam Cafer Sadık (a.s) şöyle buyurdu: "Ebu Basir’e sorunuz."(3)

Hasan b. Ali b. Yaktin, İmam Rıza’ya (a.s) şöyle arz etti: "Birçok dini soru ve sorunlarla karşılaşıyorum ve sıkıntı ve zorluklardan dolayı bunların her birini size sorma imkânım olmuyor. Yunus b. Abdurrahman güvenilir ve doğru konuşan bir insandır acaba dini sorularımı ona sorabilir miyim?"

İmam Rıza (a.s) şöyle buyurdu; "Evet, sorabilirsin."(4)

İmam Hasan Askeri (a.s) insanların müçtehide taklit etmesi konusunda şöyle buyuruyor: "Fakihlerden nefsini ve dinini koruyan, heva ve hevesi karşısında durabilen ve Allah’ın emirlerine itaat eden kimselere avam halkın taklit etmesi gerekir."(5)

Hz. Mehdi (a.f), İshak b. Yakup'a yazdığı mektupta bu konunun temel kuralını açıklamıştır:

"Güncel olaylarla karşılaştığınızda bizim hadislerimizi rivayet edenlere (fakihlere) müracaat ed
iniz. Onlar sizlere, bizde onlara hüccetiz."(6)

Diğer rivayetler ve Hz. Mehdi’nin (a.f) bu buyruğu ışığında Gaybet-i Kübra döneminde Şiiler arasında fakihe müracaat etmek ve onun dediğine göre amel etme yani içtihat ve taklit meselesi daha da belirgin bir şekil aldı. Böylelikle gerekli şartlara sahip olan fakih ve müçtehitler insanlara fetva verme ve belirli ölçülere riayet ederek hüküm çıkarma vazifesini üstlendiler. Büyük Şia alimlerinden Ş. Tusi bu konu hakkında şöyle der:

"Ben on iki imam Şiası’nın; Hz. Ali’nin döneminden günümüze kadar (hicri kameri beşinci asır) sürekli fakihlere müracaat ettiklerini hüküm ve ibadetlerine onlara sorarak amel ettiklerini gördüm. Büyük fakihler insanlara çözüm yollarını sunarak fetva veriyorlardı."(7)

Buna göre içtihat konusu geniş ve yaygın bir şekilde masum İmamlar (a.s) zamanında vardı. İmamlar (a.s) genel ve külli kanunları öğrencilerine öğretiyorlar ve onlar da cüzi kanunları İmamların (a.s) öğrettikleri bu külli kanunlardan istinbat edip ele getiriyorlardı.

Tabi ki İmamlar (a.s) cüzi kanunların nasıl çıkarılacağını da öğrencilerine yani günümüzde müçtehit düzeyinde olan öğrencilerine anlatıyorlardı.(8)

Bir müçtehide taklit etmek konusu cahilin alime sorması ve ona müracaat etmesi kanununun bir misdakıdır. Örneğin; Yüce Allah (c.c) Kur’an-ı Kerim’de şöyle buyuruyor: "Eğer bilmiyorsanız, bilenlere sorun."(9)

Bir müçtehide taklit etmek hem hadisler ışığında ne kadar gerekli görünüyorsa da aynı şekilde Kur’an-ı Kerim’e dayalı olan akli kanuna göre de gereklidir. Bir hastanın doktora gitmesi gibi.

Elbette kişinin ilahi emirlere amel etmesinin üç yolu vardır:

- Birincisi kendisinin müçtehit olması.

- İkincisi ihtiyat yolu ki çok zor bir yoldur.

- Üçüncüsü ise başka birisine yani müçtehide taklit etmektir.

Kısacası bir müçtehit hastalağında nasıl uzman bir doktora gidip muayene oluyorsa doktor ve diğer insanlarda dini konularında müçtehide uymalıdır.

 

Turgut Atam/shafagna

-------------------------------------------------------------------------------------------------

1- Vesailu’ş-Şia, c.27, bab 4 ve 7.
2- a.g.e, c.27, s.148.
3- a.g.e, c.27, bab 11, s.142.
4- a.g.e.
5- Biharu’l-Envar, c.2, s.88.
6- el-İdde fi Usulu’l-Fıkıh, s.731.
7- a.g.e.
8- Daha fazla bilgi için bkz: el-İstibsar, Şeyh Tusi, c.1, s.77-78.
9- Nahl, 43

Facebook da Paylaş
YORUMLAR
Henüz Yorum Yok !
Kategorideki Diğer Haberler