18 Kasım 2017 Cumartesi Saat:
16:09
27-03-2017
  

Vakit Namazlarını Cem Etmek

İmam Mâlik: “Ben bunu, yağmurlu günde yapılmış olacağını zannediyorum.” demişti.

Facebook da Paylaş

 

 

Ehlader Araştırma Bölümü

 

Öncelik sıralarına riayet etmek şartı ile öğlen namazı vaktinde ikindi namazının kılınabildiği gibi ikindi namazının vakti girdiğinde kılamadığın öğle namazını önce kılmak koşulu ile ardından da ikindi namazını kılabilirsin, aynı şekilde akşam namazı ile yatsı namazı birbirlerinin vakitlerinde birleştirilmesine "Cem etmek" denir.

 

Hz. Nebi (s.a.a) farz namazlarını yolculuk halinde, yağmurlu günlerde, acele işleri varken, Hac döneminde ve hiç bir sebep olmaksızın cem ederek kıldığını aşağıdaki mütevatir hadisler ışığında gözden geçirelim.

 

Bu hadisleri kendisine rehber edinerek Allah Resulü'nün takipçisi olan Müslüman kardeşlerimiz hakkında biraz daha anlayışla davranmamıza yardımcı olsun.

 

Enes ibn-i Malik anlatıyor:

 

“Resûlullah (aleyhissalâtu vesselâm), güneş batıya meyletmeden yola çıkınca, öğle namazını ikindi vaktine te'hir eder, ikindi olunca mola verir, ikisini cem ederdi (beraber kılardı). Yola çıkmazdan önce güneş batıya meyletti (öğle vakti) girdi ise, hareketten önce her ikisini de (öğle ve ikindi) kılar sonra yola çıkardı."[1]

 

Bir rivâyette de şöyle gelmiştir:

 

“...Acele yürümek gerekirse öğleyi ikindiye te'hir eder, ikisini birleştirirdi, keza ufuktaki aydınlık kaybolunca da akşamla yatsıyı birleştirirdi.”[2]

 

İbn-i Ömer anlatıyor:

 

“Resûlullah (aleyhissalâtu vesselâm) akşam ve yatsıyı Müzdelife'de beraberce kıldı. Bunlardan her biri için ayrı bir ikâmet okudu. İki namaz arasında nafile kılmadı, bunlardan birinden sonra da nafile kılmadı.”[3]

 

Açıklama:

 

Müzdelife, Mina ile Arafat arasında bir vakfe yeridir. Arefe günü, akşam vakti girer girmez daha namaz kılmadan Arafat'tan sökün eden hacılar Müzdelife'ye gelirler. Burada akşamla yatsıyı cem-i tehîr yaparak beraber kılarlar. Sadedinde olduğumuz hadis, bu namazların kılınışını anlatıyor.[4]

 

Müslim'de gelen bir başka rivâyette şöyle denmiştir:

 

“Resûlullah (aleyhissalâtu vesselâm) korku ve sefer hali olmaksızın öğle ve ikindiyi birleştirerek, akşam ve yatsıyı da birleştirerek kıldı.”

İmam Mâlik: “Ben bunu, yağmurlu günde yapılmış olacağını zannediyorum.” demiştir.[5]

 

Açıklama:

 

İbn-i Abbâs'tan nakli yapılan bu rivayet bir öncekine rağmen daha sarih olarak, sefer hali, korku hali gibi namazların birleştirilerek kılınmasına (bazı hak mezheplerde olduğu üzere) cevaz veren herhangi meşru bir sebep olmaksızın Resûlullah'ın (aleyhissalâtu vesselâm) namazları cemettiğini ifade etmektedir.

 

Bu manadaki rivayet, değişik vecihlerde Kütüb-i Sitte'nin bütün kitaplarında rivayet edilmiştir. Nitekim önceki rivayette yerleri gösterildi.

 

Hadisin Müslim'de de kaydedilen bir vechinde şu ziyade var:

 

Ebû'z-Zübeyr der ki:

 

"Ben bu hadisi işitince Saîd İbn-i Cübeyr'e: “(Resûlullah) bunu niye yapmış olabilir?” diye sordum. Bana dedi ki: Aynen senin bana sorman gibi ben de İbn-i Abbâs'a (radıyallahu anhümâ) sordum, şu cevabı verdi:

“Resûlullah'a (aleyhissalâtu vesselâm) ümmetinden kimseye meşakkat vermek istemedi."[6]

 

Bu rivâyette İbn-i Abbâs'ın iki namazı cemetme işini Resûlullah'a nisbetinin, Ebû Hüreyre tarafından te'yîdi de vardır. Taberânî'nin bir tahricinde, benzer merfû bir rivayet İbn-i Mes'ud'dan kaydedilir:

 

"Resûlullah (aleyhissalâtu vesselâm) (hiçbir meşru sebep yokken) öğleyle ikindiyi, akşamla yatsıyı cemetti. Kendisine "Bunu niye yaptın?" diye sorulunca: "Ümmetimin meşakkatte kalmaması için."  diye cevap verdi.

 

Görüldüğü üzere, gerek fukahâ ve gerekse muhaddisînden bazıları, bazı kayıtlarla sadedinde olduğumuz İbn-i Abbâs hadisiyle amel etmiştir.[7]

 

Kütüb-i Sitte'nin yukarıdaki nakledilen hadisinin kaynak olarak aldığı gösterilen Sahih-i Müslim eserindeki vechine bakıldığında şöyledir.

 

Bize Ebû Bekir b. Ebî Şeybe ile Ebû Küreyb de rivayet ettiler. Dediler ki: Bize Ebû Muâviye rivayet etti. Bize Ebû Küreyb ile Ebû Saîd-i Eşec dahî rivayet ettiler. Lâfız, Ebû Küreyb'indir. Dediler ki: Bize Vekî' rivayet etti.

Bunların ikisi de A'meş'-den, o da Habib b. Ebî Sâbit'den, o da Saîd b. Cübeyr'den, o da İbn-i Abbâs'dan naklen rivayet ettiler.

 

İbn-i Abbâs, şöyle demiş:

"Resulüllah (Sallallahü Aleyhi ve Sellem), Medine'de korku ve yağmur olmaksızın öğle ile ikindiyi ve akşamla yatsıyı birden kıldı."

 

Vekî'in hadîsinde: "İbn-i Abbâs'a: Resulullah (Sallallahü Aleyhi ve Sellem) bunu niçin yaptı? dedim; Ümmetini meşakkate sokmamak için; cevabını verdi." cümlesi vardır.

 

Ebû Muâviye hadîsinde ise: "İbn-i Abbâs'a: Peygamber (Sallallahü Aleyhi ve Sellem) bununla ne yapmak istedi? dediler; İbn-i Abbâs: Ümmetini meşakkate sokmamak istedi; cevâbını verdi." denilmişdir.[8]



[1] Kütüb-i Sitte, c. 8, s. 394. Hadis: 2910

[2] Buhârî, Taksîru's-Salât 16,15; Müslim, Müsâfirîn 46, (704); Ebû Dâvud, Salât 274, (1218, 1219); Nesâî, Mevâkît 42, (1, 284-285)]. Kütüb-i Sitte, c. 8, s. 394. Hadis: 2911

[3] Buhârî, Hacc 93, 96; Müslim, Hacc 286, (703); 987, (1288); Muvatta, Hacc 196, (1, 400); Ebû Dâvud, Menâsik 65, (1926-1933); Tirmizî, Hacc 56, (887, 888); Nesâî, Mevâkît 49, (1, 291)]. Kütüb-i Sitte, c. 8, s. 397. Hadis: 2913

[4] Kütüb-i Sitte, c. 8, s. 398

[5] Muvatta, Kasru's-Salât 4, (1, 144); Müslim, Müsâfirîn 49, (705)]. Kütüb-i Sitte, c. 8, s. 401. Hadis: 2918

[6] Kütüb-i Sitte, c. 8, s. 401

[7]  Kütüb-i Sitte, c. 8, s. 402

[8] Müslim, Müsâfirîn

 

Mutearefe, Kevser Yayınları, 2016

 

 

Facebook da Paylaş
YORUMLAR
Henüz Yorum Yok !
Kategorideki Diğer Haberler